Pamięć, nostalgia, tożsamość.KULTUROWE ASPEKTY ESTETYKI POGRANICZA W TW

Streszczenie ebooka

Wydany w 2006 roku w Gdańsku Tryptyk wileński kresowego, wileńskiego pisarza - Zbigniewa Żakiewicza - jest swoistym mitem. Owa mitologia wileńskich Kresów (jak też poczucie nostalgii czy utraty) jest zasadniczym składnikiem i koniecznym warunkiem konstruującym literacką kategorię pamięci w prozie Żakiewicza. Utwory pisarza doskonale wpisują się także w nurt mitobiografistyki (czyli "wciągania" czytelnika w historię autora) i genealogii osobowości (dominacji historii poszukiwania własnych korzeni duchowych). Zbigniew Żakiewicz jest właściwie pisarzem jednej powieści. Wydobywa ("wyrywa") ze swojej przeszłości obrazy zapamiętane i w twórczym procesie nieustannie je porządkuje. Ważnym (i zarazem trudnym) procesem jest zabieg porządkowania, i hierarchizowania pamięci. To znaki są "kluczem do jednostkowej i zbiorowej tożsamości".

Omawiane w niniejszym szkicu utwory wpisują się w nurt literatury, w której (jak pisał znany historyk idei, profesor Franklin Ankersmit) "zbiorowa tożsamość jest w większości sumą blizn na [...] zbiorowej duszy, spowodowanych przymusowym porzuceniem poprzednich tożsamości". Przemysław Czapliński natomiast zauważa, iż "nostalgia bierze się z tęsknoty, tęsknota z utraty". Topos utraty powraca więc nieubłaganie w tych rozważaniach. Zbigniew Żakiewicz żył ze świadomością utraty kilkadziesiąt lat.

Aby nieustannie dookreślać w tym szkicu ewokowaną przeze mnie kategorię pamięci, poświęcam właśnie nieco uwagi sposobom przenikania się: autoterapii, traumy, tożsamości czy nostalgii - lokujących się przed tekstem - a w końcu i w tekście literackim.

Pamięć, nostalgia, tożsamość to jednak szkic poświęcony nade wszystko pamięci ocalającej przeszłość dla przyszłości.

Maciej Dęboróg-Bylczyński

Prozaik, krytyk literacki, edytor, publicysta historyczny.

Zajmuje siÄ™ m. in. krytykÄ… literackÄ…, estetykÄ… kultury literackiej pogranicza, historiÄ… teatru w Galicji.

Autor książek: Antreprenerzy fabuły (2008), Pamięć, nostalgia, tożsamość (2009), redaktor wydanego na Ukrainie Pamiętnika Galicjanki: 1914-1917 (2009), szkicu z historii oświaty Jakub Bylczyński we wspomnieniach i archiwaliach (2008), dwóch tomów Pism zebranych (2008) galicyjskiego artysty Edwarda Webersfelda.

Członek zespołu redakcyjnego cieszyńskiego Kwartalnika Literacko-Artystycznego "Szafa". Autor ponad stu artykułów w czasopismach: ludoznawczych ("Rocznik Małopolska"), kulturoznawczych ("Rocznik Tarnowski", "Kalendarz Bydgoski", "Verbum Nobile"), prasie literackiej ("verte","SosnArt", "SzaFa"), kresowej ("Cracovia-Leopolis", "Semper Fidelis"), regionalnej ("Śląsk", "Pomerania", "Promocje Kujawsko-Pomorskie") i polonijnej ("Kurier Plus" NY, "Polonia" Chicago, "Polish Times" i "Polish Weekly" Detroit, "Kurier Galicyjski" Iwano-Frankowsk), a także na kilku portalach internetowych (m. in.: "Konwicki.art.pl").

Autor powieści Kolej na los (2009) i tomów poezji: Podzbiory (2008), Kirkuty (2009), współautor zbioru Pięciu na Jednego (2009), autor projektu fotograficznego Górnośląska secesja = Oberschlesische Sezession (2009-2010) prezentowanego m. in. na łamach cieszyńskiego kwartalnika "SzaFa".

Spis treści

• SPIS TREÅšCI
• PAMIĘĆ – ISTOTÄ„ ZAKORZENIENIA
  • Pamięć, nostalgia, tożsamość. Trzy powieÅ›ci wileÅ„skie Zbigniewa Å»akiewicza
  • WstÄ™p
• RozdziaÅ‚ I
  • Kategoria pamiÄ™ci w literaturze Kresów
• RozdziaÅ‚ II
  • I) Narracja w utworach Zbigniewa Å»akiewicza
  • 2) Czas zapamiÄ™tany
  • 3) ZapamiÄ™tana przestrzeÅ„
  • 4) ZapamiÄ™tany obraz spoÅ‚ecznoÅ›ci kresowej
• ZakoÅ„czenie
• BIBLIOGRAFIA
• Zusammenfassung
• Résumé
• Z recenzji wydawniczej